
การจัดทำข้อมูลเพื่อการอนุรักษ์ภูมิปัญญาอาหารคาวพื้นถิ่นของชาวผู้ไทย ในพื้นที่ อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
โครงการ “ตำรับอาหารผู้ไท อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์” มีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์และ
ถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านอาหารของชาวผู้ไท ซึ่งเป็นชนเผ่าที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งทางวัฒนธรรม จารีต
ประเพณี และการประกอบอาหารที่เน้นการใช้พืช ผัก และสมุนไพรพื้นถิ่น โดยดำเนินการภายใต้การสนับสนุนจาก
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (อพ.สธ.) ตามแผนแม่บทระยะที่เจ็ด
การวิจัยได้ใช้กระบวนการ การมีส่วนร่วมของชุมชน (PAR) เพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึก ทั้งจากเอกสารทุติยภูมิ
และการสัมภาษณ์เชิงลึกในพื้นที่ โดยมีกิจกรรมสำคัญ ได้แก่ การสำรวจและรวบรวมข้อมูลอาหารผู้ไท ทั้งอดีต
ปัจจุบัน และเมนูที่มีแนวโน้มจะสูญหาย การคัดเลือกเมนูอาหารจากแต่ละตำบลไม่น้อยกว่า 7 เมนู พร้อมจัดทำสื่อ
เผยแพร่ เช่น คลิปวิดีโอ ภาพถ่าย และเอกสารประกอบ การจัดกิจกรรมเวียนกลุ่มทำอาหาร เช่น ข้าวหมาก สาโท
และการทำผงสีจากน้ำซาวข้าวไรซ์เบอร์รี่และข้าวเหนียวแดง รวมถึงการพัฒนาบรรจุภัณฑ์
ผลการดำเนินโครงการพบว่า ชุมชนให้ความร่วมมืออย่างดี เกิดองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับตำรับอาหารผู้ไทที่สะท้อน
ทั้งวิถีชีวิต วัฒนธรรม และคุณค่าทางโภชนาการ อีกทั้งยังได้ต้นแบบสื่อเผยแพร่ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์
ต่อการศึกษา การอนุรักษ์ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้านในเชิงเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว นอกจากนี้
โครงการยังสามารถสร้างจิตสำนึกแก่ชุมชนเรื่องการอนุรักษ์ภูมิปัญญาและการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้มีการนำองค์ความรู้ไปต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์หรือกิจกรรมบริการวิชาการในอนาคต