การจัดทำข้อมูลเพื่อการอนุรักษ์ภูมิปัญญาอาหารคาวพื้นถิ่นของชาวผู้ไทย ในพื้นที่ อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ
มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์
| ลำดับ | ชื่อพันธุ์พืช | จำนวน(ต้น) |
เป้าหมายตามแผนแม่บทหรือวัตถุประสงค์ 1 เพื่อสนองพระราชดำริ โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราช ดำริฯ (อพ.สธ.) ตามแผน แม่บท อพ.สธ. ระยะ 5 ปีที่เจ็ด (1 ตุลาคม พ.ศ. 2565 – 30 กันยายน พ.ศ. 2569) 2. เพื่อศึกษาข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับอาหารผู้ไทย ของอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ทั้งในอดีต ปัจจุบัน รวมถึงอาหารที่กำลังจะสูญหาย 3. เพื่อเผยแพร่ข้อมูลในรูปแบบต่างๆ ที่ประกอบ ด้วยรายละเอียดอาหารผู้ไทย สูตรอาหาร วิธีการปรุง อาหาร รูปภาพอาหาร การจัดทำเอกสาร เรื่องราวอาหารผู้ไทย ของอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ผลการดำเนินงาน โครงการ “ตำรับอาหารผู้ไท อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์” มีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์และ ถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านอาหารของชาวผู้ไท ซึ่งเป็นชนเผ่าที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งทางวัฒนธรรม จารีต ประเพณี และการประกอบอาหารที่เน้นการใช้พืช ผัก และสมุนไพรพื้นถิ่น โดยดำเนินการภายใต้การสนับสนุนจาก โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (อพ.สธ.) ตามแผนแม่บทระยะที่เจ็ด การวิจัยได้ใช้กระบวนการ การมีส่วนร่วมของชุมชน (PAR) เพื่อเก็บข้อมูลเชิงลึก ทั้งจากเอกสารทุติยภูมิ และการสัมภาษณ์เชิงลึกในพื้นที่ โดยมีกิจกรรมสำคัญ ได้แก่ การสำรวจและรวบรวมข้อมูลอาหารผู้ไท ทั้งอดีต ปัจจุบัน และเมนูที่มีแนวโน้มจะสูญหาย การคัดเลือกเมนูอาหารจากแต่ละตำบลไม่น้อยกว่า 7 เมนู พร้อมจัดทำสื่อ เผยแพร่ เช่น คลิปวิดีโอ ภาพถ่าย และเอกสารประกอบ การจัดกิจกรรมเวียนกลุ่มทำอาหาร เช่น ข้าวหมาก สาโท และการทำผงสีจากน้ำซาวข้าวไรซ์เบอร์รี่และข้าวเหนียวแดง รวมถึงการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ผลการดำเนินโครงการพบว่า ชุมชนให้ความร่วมมืออย่างดี เกิดองค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับตำรับอาหารผู้ไทที่สะท้อน ทั้งวิถีชีวิต วัฒนธรรม และคุณค่าทางโภชนาการ อีกทั้งยังได้ต้นแบบสื่อเผยแพร่ความรู้ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ ต่อการศึกษา การอนุรักษ์ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้านในเชิงเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว นอกจากนี้ โครงการยังสามารถสร้างจิตสำนึกแก่ชุมชนเรื่องการอนุรักษ์ภูมิปัญญาและการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้มีการนำองค์ความรู้ไปต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์หรือกิจกรรมบริการวิชาการในอนาคต